bạc thạch

Tấm vải bạt này đã phai màu thành bạc thạch sau nhiều năm phơi nắng.

Định nghĩa

1. Danh từ (hiếm dùng):

   • Loại đá có màu trắng xám hoặc bạc: "bạc thạch" chỉ một loại đá tự nhiên có màu sắc nhạt, thường được liên hệ với các khoáng chất có ánh kim loại.
   • Tên gọi cổ của một số khoáng vật: Trong văn học hoặc ngữ cảnh lịch sử, "bạc thạch" có thể dùng để chỉ các loại đá quý hoặc bán quý có màu bạc.

2. Tính từ (theo từ điển Việt-Pháp, như "bạc phếch"):

   • Phai màu, bạc màu, xỉn màu: "bạc thạch" được dùng để mô tả trạng thái của vật liệu (vải, giấy, sơn) đã mất màu, trở nên nhạt nhòa, thường do thời gian hoặc tác động môi trường.
   • Cũ kỹ, sờn: Chỉ sự xuống cấp về mặt thẩm mỹ, không còn tươi mới.

Ví dụ sử dụng

• Danh từ:

  • Người xưa thường dùng bạc thạch để làm đồ trang sức. (Loại đá màu bạc này được dùng trong chế tác phụ kiện.)
  • Viên bạc thạch lấp lánh dưới ánh nắng. (Viên đá có ánh kim loại sáng lên khi gặp ánh sáng.)

• Tính từ (theo nghĩa "bạc phếch"):

  • Chiếc áo khoác đã bạc thạch sau nhiều năm mặc. (Chiếc áo bị phai màu, cũ kỹ do sử dụng lâu.)
  • Bức tranh treo tường bị bạc thạch vì nắng mưa. (Bức tranh mất màu, trở nên nhạt nhòa vì tác động thời tiết.)

Các cách sử dụng nâng cao

• "bạc thạch" trong văn liệu cổ: Dùng để chỉ một loại đá quý hiếm, thường xuất hiện trong thơ ca hoặc truyền thuyết.

  • Trong truyện cổ tích, viên bạc thạch là báu vật của nhà vua. (Viên đá màu bạc được coi là vật quý giá.)

• "bạc thạch" đồng nghĩa với "bạc phếch": Trong ngữ cảnh hội thoại hàng ngày, từ này ít dùng, nhưng có thể thay thế "bạc phếch" để tăng tính văn chương.

  • Màu sơn trên cửa đã bạc thạch theo thời gian. (Màu sơn phai nhạt, xỉn màu.)

Biến thể và từ gần giống

• Bạc phếch (tính từ): phai màu, nhạt nhòa — từ đồng nghĩa phổ biến hơn.

  • Chiếc quần jeans bạc phếch vì giặt nhiều. (Quần jeans mất màu do giặt thường xuyên.)

• Thạch (danh từ): đá, khoáng vật.

  • Thạch anh là loại đá quý phổ biến. (Thạch anh là khoáng vật thường gặp.)

Từ đồng nghĩa

• Phai màu: mất đi màu sắc ban đầu.
• Cũ kỹ: không còn mới, đã qua sử dụng.
• Sờn: bị mòn, hỏng bề mặt.

Thành ngữ liên quan

• Bạc thạch như vôi (thành ngữ cổ, hiếm dùng): chỉ trạng thái trắng xóa, nhạt nhòa, thường nói về tóc hoặc da.
  • Tóc ông ấy bạc thạch như vôi sau bao năm gian khổ. (Tóc ông ấy bạc trắng, nhạt màu vì cuộc sống vất vả.)